Vjerski Spomenici

Manastir Đurđevi stupovi u Beranama je manastir Eparhije budimljansko-nikšićke, Srpske pravoslavne crkve. Manastir je zadužbina Stefana Prvoslava (1174-1244), sina velikog župana Tihomira, najstarijeg brata Stefana Nemanje, njegov grob se nalazi unutar manastira. Gradnja manastira je završena 1213. godine.[1] Sveti Sava je 1219. godine uspostavio Budimljansku Episkopiju i u ovom hramu ustoličio prvog Budimljanskog episkopa Jakova.

Od 18. do 20. veka Turci su 5 puta pljačkali i palili manastir i to 1738, 1825, 1862, 1875. i 1912. godine. Istaknute ličnosti ovog manastira su bili iguman Nićifor i iguman Mojsije Zečević koji je predstavljao duhovnog vođu Vasojevića u borbi protiv Turaka. U ovom manastiru sačuvani su delovi starog živopisa. Po novijim istraživanjima spoljna priprata je živopisana u vreme cara Dušana. Ostaci živopisa u oltaru takođe potiču iz Nemanjićkog doba. Odlukom Svetog Arhijerejskog Sabora Srpske pravoslavne crkve maja 2001. godine, obnovljeno je episkopsko sedište u Đurđevim Stupovima osnivanjem Eparhije Budimljansko-nikšićke. 4. maja 2002. godine u manastiru je ustoličen Joanikije Mićović kao episkop Budimljansko-nikšićki.

Manastir je avgusta 2013. godine obeležio 800 godina postojanja, 3. avgusta je bila svečana akademija a 4. avgusta liturgija.

Manastir Šudikova – U pisanim dokumentima manastir Šudikova se pominje nešto prije 16. vijeka kada je već bio poznat kao duhovno i obrazovno središte sa čuvenom prepisivačkom, spisateljskom i freskopisačkom i slikarskom školom.

Najpoznatija je svakako bila slikarska iz koje je ponikao čuveni zograf, pop Strahinja Budimljanin, jedan od naših najpoznatijih slikara sa kraja 16. vijeka.

Turci su 1738. godine manastir razorili i spalili kao odmazdu za učešće naroda Polimlja u ratovima na strani Austrije. Dva vijeka kasnije, tokom 1923. godine, direktor gimnazije u Beranama sa profesorima i đacima otkopao je ostatke crkve Vavedenja Bogorodice, a pronađene fragmente fresaka i djelove kamenog mobilijara prenio je u zbornicu škole.

Pronađeni materijal stradao je u požaru 1941. godine. Arheološka istraživanja nastavljena su 2002. godine, kada je stručna ekipa Polimskog muzeja otkrila ostatke crkve Vavedenja Bogorodice i konaka koji se nalaze sjeverno i zapadno od crkve.

Na osnovu nađenog arheološkog materijala smatra se da je crkva podignuta u 14. vijeku. Manastir je počeo da se obnavlja 2005. godine.

Manastir Šudikova poznat je i po izvoru koji se povremeno pojavljuje u blizini manastira. Ovaj izvor, nazvan Sveto vrelo, i po nekoliko puta u toku jednog dana se pojavi i opet nestane pod zemljom. Smatra se da je ova ljekovita voda naročito pomagala slijepima, nerotkinjama, leproznim i umobolnim, a prema predanju i sam oslijepljeli kralj Stefan Dečanski se tu liječio.

Manastir Kaludra sa crkvom posvećenom Sv. apostolu Luki podignut je na desnoj obali Kaludarske rijeke još za vrijeme Nemanjića u 14. vijeku.

Manastir je smješten ispod obronaka planine Divljak, a potpuno je obnovljen 2001. godine kada je freskopisana crkva i podignut novi konak.

Pročitajte još: Legenda o robu Servetu.

Za ovu crkvu je vezana i jedna lijepa legenda o čobanici po imenu Labuda, iz sela Kaludra. Na freskama novooslikane crkve, nalazi se i njen lik uz poruku: “Djevojka Labuda iz Kaludre u svakodnevnoj molitvi da se ne utuli plamen ove svetinje”.

Naime, prema legendi, na ovom mjestu dugo vremena su se nalazile samo ruševine zarasle u travu i rastinje, iza kojih je čobanica Labuda vjerovala da se tu nalaze ostaci manastira. Ona je golim rukama otkopavala zapuštene temelje i palila svijeće voštanice, ubijeđujući druge da se tu nalazila svetinja. Njena vjera je bila jača od sumnji i nevjerice drugih, pa se tako danas na ovom mjestu nalazi obnovljen ovaj pravoslavni hram.